Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Toàn bộ sự việc từ khởi đầu đến kết thúc: "gốc ngọn" dùng để chỉ toàn bộ quá trình, diễn biến của một sự việc, từ nguyên nhân, điểm bắt đầu cho đến kết quả cuối cùng.
   • Mọi chi tiết, mọi khía cạnh liên quan: Cụm từ này còn ám chỉ tất cả các yếu tố, tình tiết lớn nhỏ cấu thành nên một vấn đề.

Ví dụ sử dụng

• Danh từ:
  • Anh ấy kể lại cho tôi nghe gốc ngọn của vụ tranh chấp. (Anh ấy kể lại cho tôi nghe toàn bộ đầu đuôi, diễn biến của vụ tranh chấp.)
  • Cô ấy muốn biết gốc ngọn câu chuyện trước khi đưa ra ý kiến. (Cô ấy muốn biết đầy đủ mọi chi tiết của câu chuyện trước khi đưa ra ý kiến.)
  • Hãy trình bày gốc ngọn sự việc cho rõ ràng. (Hãy trình bày toàn bộ sự việc từ đầu đến cuối một cách rõ ràng.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "rõ gốc rõ ngọn": hiểu biết một cách tường tận, đầy đủ và rõ ràng về mọi khía cạnh của sự việc.
  • Chỉ có người trong cuộc mới biết rõ gốc rõ ngọn. (Chỉ có người trực tiếp tham gia mới hiểu biết đầy đủ và chi tiết.)
• "gốc nào ngọn ấy": dùng để nhấn mạnh mối liên hệ nhân quả chặt chẽ, kết quả tất yếu xuất phát từ nguyên nhân.
  • Anh ta lười biếng thì thất bại là phải, gốc nào ngọn ấy cả. (Anh ta lười biếng thì thất bị là điều đương nhiên, nguyên nhân thế nào thì kết quả thế ấy.)

Biến thể và từ gần giống

• Đầu đuôi (danh từ): có nghĩa tương tự, chỉ toàn bộ quá trình, diễn biến của sự việc.
  • Tôi nghe anh ấy kể đầu đuôi câu chuyện.
• Căn nguyên (danh từ): nguyên nhân sâu xa, gốc rễ của vấn đề (thiên về phần "gốc").
• Kết cục (danh từ): phần kết thúc, kết quả cuối cùng (thiên về phần "ngọn").

Từ đồng nghĩa

• Đầu đuôi: toàn bộ quá trình từ đầu đến cuối.
• Mọi điều: tất cả mọi thứ, mọi chi tiết.
• Nguyên do và kết quả: nguyên nhân và hậu quả (mang tính chất phân tích hơn).

Thành ngữ liên quan

• Biết gốc biết ngọn: hiểu biết thấu đáo, cặn kẽ về một vấn đề.
  • Là người chứng kiến, anh ấy biết gốc biết ngọn vụ việc.
• Gốc rễ ngọn ngành: (cách nói nhấn mạnh) toàn bộ một cách đầy đủ và chi tiết nhất, từ cái cốt lõi đến những biểu hiện bên ngoài.
  • Ông ấy nghiên cứu gốc rễ ngọn ngành của phong tục này.

1. Đầu đuôi: Gốc ngọn câu chuyện.